İmar Para Cezası İptali: Belediye Encümeni Tarafından Kesilen Yüksek Para Cezalarına Karşı Haklarınız

Son yıllarda belediyeler tarafından yapılan yapı denetimleri sonucunda, arsa sahiplerine, müteahhitlere ve taşınmaz maliklerine milyonlarca liraya ulaşabilen imar para cezaları uygulanabilmektedir.

Özellikle ruhsatsız yapı, ruhsat ve eklerine aykırı inşaat, imar planına aykırı kullanım veya kaçak yapılaşma iddiaları nedeniyle düzenlenen encümen kararları, taşınmaz sahipleri açısından ciddi mali sonuçlar doğurmaktadır.

Ancak uygulamada verilen her imar para cezası hukuka uygun değildir. Danıştay’ın özellikle son yıllardaki kararlarında, usul eksiklikleri bulunan veya yeterli gerekçe içermeyen birçok encümen kararı iptal edilmektedir.

Bu nedenle hakkında para cezası uygulanan kişilerin, işlemin hukuka uygun olup olmadığını mutlaka değerlendirmesi gerekmektedir.

İmar Para Cezası Nedir?

İmar para cezası, 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılaşma tespit edildiğinde uygulanan idari yaptırımlardan biridir.

Bu cezalar genellikle belediye encümenleri tarafından alınan kararlarla uygulanmaktadır.

Amaç, imar mevzuatına aykırı yapılaşmayı önlemek ve şehirleşme düzenini korumaktır.

Ancak idarenin bu yetkisi sınırsız değildir ve her işlem yargısal denetime tabidir.

Hangi Durumlarda İmar Para Cezası Kesilebilir?

Uygulamada en sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Ruhsatsız yapı yapılması,
• Ruhsat ve projeye aykırı inşaat gerçekleştirilmesi,
• Kaçak kat çıkılması,
• Yapı kullanım amacının değiştirilmesi,
• İmar mevzuatına aykırı tadilatlar yapılması,
• Yapı kayıtlarının gerçeğe aykırı olması.

Ancak bu durumların varlığının idare tarafından somut şekilde ortaya konulması gerekmektedir.

Danıştay’a Göre Cezanın Muhatabı Kesin Olarak Belirlenmelidir

İmar para cezalarına ilişkin uyuşmazlıklarda en sık karşılaşılan hukuka aykırılıklardan biri, cezanın kime kesildiğinin yeterince araştırılmamasıdır.

Özellikle taşınmazın malikinin, kiracısının, yüklenicisinin veya fiili kullanıcısının farklı kişiler olduğu durumlarda idarenin detaylı inceleme yapması gerekir.

Danıştay 6. Dairesi’nin birçok kararında, yapıyı fiilen kimin yaptığı veya aykırılığın sorumlusunun kim olduğu somut şekilde belirlenmeden verilen para cezalarının hukuka aykırı olduğu vurgulanmaktadır.

Gerekçesiz ve Matbu Encümen Kararları Neden Hukuka Aykırıdır?

Danıştay’ın sıklıkla üzerinde durduğu bir diğer konu ise gerekçesizlik sorunudur.

Bazı belediyeler tarafından hazırlanan encümen kararlarında yalnızca kanun maddelerine yer verilmekte, ancak somut olayın özellikleri açıklanmamaktadır.

Örneğin karar metninde:

• Yapının hangi kısmının aykırı olduğu,
• Aykırılığın nasıl tespit edildiği,
• Hangi ölçümlerin yapıldığı,
• Cezanın hangi hesaplama yöntemiyle belirlendiği

açıklanmamaktadır.

Danıştay’a göre bu tür genel ve standart ifadeler, hukuka uygun bir idari işlem tesis etmek için yeterli değildir.

İmar Para Cezası Nasıl Hesaplanmalıdır?

İmar Kanunu’nda para cezalarının hesaplanmasına ilişkin belirli kriterler yer almaktadır.

Bu nedenle idarenin;

• Yapının niteliğini,
• Metrekare miktarını,
• Aykırılığın kapsamını,
• Kanundaki artırım sebeplerini

somut olarak ortaya koyması gerekir.

Eksik veya hatalı hesaplama yapılması durumunda da encümen kararları iptal edilebilmektedir.

Kaçak Yapı Para Cezası Davalarında Mahkeme Neleri İnceler?

İdare Mahkemeleri yalnızca para cezasının miktarına bakmamaktadır.

Mahkeme tarafından;

• Yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği,
• Encümen kararının hukuka uygun olup olmadığı,
• Aykırılığın gerçekten mevcut olup olmadığı,
• Ceza hesaplamasının doğru yapılıp yapılmadığı,
• Cezanın doğru kişiye uygulanıp uygulanmadığı

ayrıntılı şekilde incelenmektedir.

Belediye Encümen Cezasına İtiraz Süresi Kaç Gündür?

İmar para cezaları bir idari işlem niteliğindedir.

Bu nedenle genel kural olarak işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemesinde dava açılması gerekmektedir.

Sürenin kaçırılması halinde hukuka aykırı bir işlem dahi yargı denetimi dışında kalabilmektedir.

Müteahhitler ve Arsa Sahipleri Açısından Riskler Nelerdir?

Özellikle büyük projelerde kesilen yüksek tutarlı para cezaları;

• Projenin finansmanını,
• Kat karşılığı inşaat sözleşmelerini,
• Ruhsat süreçlerini,
• Yatırım planlarını

doğrudan etkileyebilmektedir.

Bu nedenle cezanın hukuki dayanağının ve hesaplama yönteminin uzmanlıkla incelenmesi gerekir.

Konu hakkında ayrıca Gayrimenkul Hukuku, İdare Hukuku, Tapu ve Kadastro İşlemleri ve Hukuki Danışmanlık alanlarımızı inceleyebilirsiniz.